درگذشت عبدالمجید ارفعی مترجم منشور کوروش 6 اسفند 1404
درگذشت عبدالمجید ارفعی مترجم منشور کوروش و گل نبشته های هخامنشی در تاریخ 6 اسفند 1404 را در این مطلب از نیمکت خبر قرار داده ایم. با ما همراه باشید.
درگذشت عبدالمجید ارفعی
«عبدالمجید ارفعی»، مترجم منشور کوروش و گل نبشتههای هخامنشی، درگذشت.
نزدیکان و شاگردان عبدالمجید ارفعی ششم اسفندماه ۱۴۰۴ ، درگذشت این عیلامشناس برجسته و استاد بیهمانند فرهنگ و زبانهای باستانی بهویژه اکدی، عیلامی، سومری، اوستایی و پهلوی، را تأیید کردند.
این پژوهشگر و متخصص زبانهای باستانی اکدی و عیلامی و از آخرین بازماندگان مترجم خط میخی عیلامی و از مهمترین کتیبهخوانهای ایران است.
این فرهیخته فرهنگی، برخی از لوحهای گلی تخت جمشید را ترجمه کرده است. ارفعی همچنین از دانش وسیعی درباره تاریخ فرهنگ میانرودان (بینالنهرین باستانی) بهرهمند بود.
کتاب سهجلدی «گلنبشتههای باروی تختجمشید»، با ترجمۀ او در سال ۱۳۸۷ از سوی انتشارات مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شد.
ارفعی تا آخرین روزهای زندگی خود پیگیر بازگشت کتیبههای هخامنشی بود که همچنان در موسسه شرقشناسی شیکاگو مانده است و بازگشت باقیماندۀ آنها به ایران تحت تأثیر روابط ایران و آمریکا، قرار گرفته است.
بیوگرافی عبدالمجید ارفعی
عبدالمجید ارفعی در سال ۱۳۱۸ در ایران چشم به جهان گشود. او از همان سالهای نوجوانی علاقهای عمیق به تاریخ و تمدنهای باستانی داشت؛ علاقهای که بعدها مسیر زندگی علمیاش را تعیین کرد.
در دورهای که منابع مطالعاتی درباره زبانهای باستانی چندان در دسترس نبود، او با پشتکار فراوان به یادگیری زبانهای کهن پرداخت و از همان ابتدا نشان داد که ذهنی دقیق، تحلیلی و جستوجوگر دارد.
گرایش او به تاریخ ایران باستان، نه صرفاً از منظر روایتهای تاریخی، بلکه از زاویه متون اصیل و کتیبهها شکل گرفت.
همین نگاه متفاوت باعث شد در ادامه مسیر تحصیلی، تمرکز خود را بر زبانهای باستانی بینالنهرین و ایران بگذارد؛ حوزهای تخصصی که تنها معدودی از پژوهشگران ایرانی به آن وارد شده بودند.
آغاز فعالیت علمی عبدالمجید ارفعی
ارفعی تحصیلات عالی خود را در رشته زبانهای باستانی دنبال کرد و بهطور تخصصی به مطالعه زبان اکدی، ایلامی و خط میخی پرداخت.پ
او برای تکمیل دانش خود به خارج از کشور رفت و سالها در مراکز معتبر علمی به پژوهش و آموزش مشغول شد.
تسلط او بر زبانهای باستانی سبب شد به عنوان یکی از معدود متخصصان ایرانی در زمینه خوانش و ترجمه لوحهای گلی هخامنشی شناخته شود.
همکاری او با مؤسسات علمی بینالمللی و مشارکت در پروژههای پژوهشی مربوط به الواح باستانی، جایگاهش را در جامعه علمی تثبیت کرد.
بازگشت او به ایران، نقطه عطفی در مطالعات ایرانشناسی بود. ارفعی دانش و تجربه سالها پژوهش خود را در اختیار دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و سازمانهای مرتبط با میراث فرهنگی قرار داد و نقش مهمی در تربیت نسل جدیدی از پژوهشگران ایفا کرد.
درخشش و شهرت علمی عبدالمجید ارفعی
نام عبدالمجید ارفعی بیش از هر چیز با ترجمه فارسی منشور کوروش گره خورده است. او نخستین پژوهشگر ایرانی بود که این متن تاریخی را مستقیماً از زبان بابلی نو به فارسی برگرداند.
ترجمه او نهتنها از نظر علمی دقیق بود، بلکه توانست مفاهیم تاریخی و حقوقی این سند مهم را به شکلی روشن و قابل فهم برای مخاطبان فارسیزبان ارائه کند.
علاوه بر منشور کوروش، فعالیت او در خوانش و بررسی گلنبشتههای هخامنشی، بهویژه الواح کشفشده در تخت جمشید، سهم بزرگی در شناخت ساختار اداری و اقتصادی دوران هخامنشی داشت.
این پژوهشها تصویر دقیقتری از شیوه مدیریت، نظام توزیع منابع و ساختار اجتماعی آن دوره ارائه داد.
دقت علمی، امانتداری در ترجمه و پرهیز از تفسیرهای شتابزده، از ویژگیهایی بود که آثار او را متمایز میکرد.
به همین دلیل، نام او در محافل دانشگاهی ایران و جهان به عنوان مرجعی معتبر در حوزه ایلامشناسی و اکدیشناسی شناخته میشود.
سبک و رویکرد علمی عبدالمجید ارفعی
رویکرد ارفعی در پژوهش، مبتنی بر تحلیل دقیق متن و وفاداری کامل به دادههای تاریخی بود.
او معتقد بود که هر کتیبه یا لوح گلی باید در بستر تاریخی و زبانی خود بررسی شود و از تفسیرهای احساسی یا ملیگرایانه فاصله گرفت.
ویژگی بارز کار او، ترکیب دانش زبانشناسی با درک عمیق تاریخی بود. او تنها مترجم یک متن نبود، بلکه با بررسی ساختار واژگان، دستور زبان و زمینه تاریخی، تصویری جامع از مفهوم هر نوشته ارائه میداد.
همین نگاه علمی باعث شد آثارش به عنوان منابع دانشگاهی معتبر مورد استفاده قرار گیرند.
همچنین او همواره بر اهمیت آموزش و انتقال دانش تأکید داشت و معتقد بود که بقای مطالعات باستانشناسی و زبانهای کهن، در گرو تربیت پژوهشگران جوان و متخصص است.
حضور علمی و فرهنگی عبدالمجید ارفعی
عبدالمجید ارفعی سالها در دانشگاهها و مراکز پژوهشی به تدریس پرداخت و در نشستها و همایشهای تخصصی حضور فعال داشت.
سخنرانیهای او درباره تاریخ هخامنشیان، ساختار اداری ایران باستان و اهمیت متون خط میخی، همواره با استقبال پژوهشگران و دانشجویان همراه بود.
او علاوه بر فعالیتهای دانشگاهی، در گفتوگوهای رسانهای نیز شرکت میکرد تا اهمیت میراث مکتوب ایران را برای عموم مردم توضیح دهد.
تلاش او برای آگاهیبخشی عمومی درباره ارزش الواح باستانی، نقش مهمی در افزایش حساسیت اجتماعی نسبت به حفاظت از آثار تاریخی داشت.
در ۶ اسفند ۱۴۰۴، این پژوهشگر برجسته چشم از جهان فروبست و پیکرش در آرامگاه حافظیه شیراز به خاک سپرده شد؛
مکانی که آرامگاه بزرگان فرهنگ و ادب ایران است و جایگاه نمادینی برای پاسداشت مفاخر ملی به شمار میرود.
گردآوری: نیمکت خبر
